Wat biedt de spellingscontrole?

Wat biedt de spellingscontrole bij tekstverwerking?

‘Spelling(s)controle’* bij tekstverwerking kan nuttig zijn om bijvoorbeeld typfouten te signaleren. Ook ‘echte’ spelfouten kunnen opgespoord worden. Als je twijfelt over de schrijfwijze van een woord, kan de spellingscontrole soms uitkomst bieden.

* mag ook weer met of zonder tussen-s, maar die is bij de uitspraak vaak wel te horen

Allereerst moeten we constateren dat de spellingscontrole soms niet de officiële spelling weergeeft. Onder andere zijn anno 2019 nog niet alle spellingswijzigingen van 2005 en 2015 overgenomen. De spelling in de officiële Woordenlijst is nu eenmaal bepalend. Wie de officiële spelling moet volgen (onderwijs en overheid) of wil volgen, vindt soms helaas de verkeerde informatie.

Een ander nadeel van de spellingscontrole is, dat alle woorden die niet in het bestand van de spellingscontrole voorkomen, als ‘fout’ worden aangegeven. Hoewel de spellingscontrole steeds verder wordt uitgebreid, worden vrij veel namen van personen en instanties als ‘fout’ aangegeven. Bovendien ‘kent’ de spellingscontrole soms veelgebruikte woorden niet. Door de vele onterechte foutmeldingen loop je het risico dat je echte fouten over het hoofd ziet.

Een ander lastig probleem is, dat nogal wat fouten niet kunnen worden gesignaleerd:

  • fouten in het aaneenschrijven (de categorie met de meeste fouten):
    ‘vrije tijds besteding’ en ‘vrije tijdsbesteding’ worden niet als fout gesignaleerd: de juiste spelling is ‘vrijetijdsbesteding’, maar de spellingscontrole kent de losse woorden ook.
  • fouten in de spelling van werkwoorden (op de tweede plaats bij de meest gemaakte fouten):
    fouten als ‘dat veranderd’, ‘hij bestede’, ‘het besteedde bedrag’ worden ook niet gesignaleerd.
  • nogal wat typfouten met een letter te veel of te weinig:
    •  je typt ‘vaan’ in plaats van ‘van’:
      het woord ‘vaan’ komt ook voor in het bestand, dus geen signalering (‘vaan’ betekent ‘vlag’, soms nog gebruikt als verkleinwoord: ‘vaantje’)
    • je typt ‘een’ in plaats van ‘en’: geen signalering
    • je typt ‘dor’ in plaats van ‘door’: geen signalering
    • je typt ‘vel’ in plaats van ‘veel’: geen signalering
    • je typt ‘heft’ in plaats van ‘heeft’: geen signalering

Er blijken bovendien woorden in het bestand te zitten die bijna niemand kent, laat staan gebruikt:

  •  je typt ‘toot’ in plaats van ‘tot’: geen signalering:
    ‘toot’ blijkt een term uit de bouwkunde te zijn voor een spitse versiering en heeft in dialecten verschillende betekenissen
  • je typt ‘har’ in plaats van ‘haar’: geen signalering:
    Een ‘har’ blijkt een soort scharnier te zijn.

Conclusie:

Spellingscontrole is vaak wel handig, maar de hulp daarvan is toch duidelijk beperkt. Naast de afwijkingen van de officiële spelling, heb je er onder andere bij nogal wat typfouten, bij het aaneenschrijven en de werkwoordsspelling geen passende steun van.